منصور علیمردانی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار خانه ملت، با تاکید بر ضرورت بررسی همه‌جانبه عوامل موثر بر کاهش تمایل به ازدواج و فرزندآوری، گفت: مسئله جمعیت به عوامل متعدد اقتصادی، اجتماعی، روانشناختی و فرهنگی وابسته است و نمی‌توان انتظار داشت با تصویب یک قانون یا حل یک مشکل مشخص، تمام چالش‌های این حوزه برطرف شود.

وی با اشاره به نگرانی‌های موجود درباره روند جمعیتی کشور، افزود: برای مواجهه با این مسئله باید ابتدا بررسی کنیم چرا بخشی از جوانان ازدواج نمی‌کنند،برخی زوج‌ها پس از ازدواج تمایلی به فرزندآوری ندارند و تعداد فرزندان در بعضی خانواده‌ها کاهش یافته است، هر یک از این وضعیت‌ها می‌تواند دلایل متفاوتی داشته باشد و بدون شناخت دقیق این عوامل، نمی‌توان سیاست موثری طراحی کرد.

علیمردانی ادامه داد: ممکن است مشکلات اقتصادی برای یک فرد مانع اصلی ازدواج یا فرزندآوری باشد، اما برای فرد دیگری عوامل اجتماعی، فرهنگی یا روانشناختی نقش بیشتری داشته باشد. حتی در میان افرادی که شرایط اقتصادی نسبتا مشابهی دارند، ممکن است دلایل متفاوتی برای تصمیم‌گیری درباره ازدواج و تعداد فرزندان وجود داشته باشد؛ بنابراین، باید از نگاه یکسان و نسخه‌های عمومی برای همه افراد فاصله بگیریم.

بهبود شرایط اقتصادی به تنهایی برای حل مسئله جمعیت کافی نیست

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با بیان اینکه بهبود شرایط اقتصادی به تنهایی برای حل مسئله جمعیت کافی نیست، تصریح کرد: نمی‌توان منکر نقش مسائل معیشتی در تصمیم خانواده‌ها شد، اما اینکه تصور کنیم با حل مشکلات اقتصادی، همه جوانان ازدواج می‌کنند و تمام خانواده‌ها به فرزندآوری بیشتر تمایل پیدا می‌کنند، نگاه دقیقی نیست. باید عوامل موثر بر زندگی افراد را از زوایای مختلف بررسی کنیم و متناسب با هر عامل، راهکار جداگانه‌ای داشته باشیم.

انتقاد از رویکردهای ساده‌انگارانه در سیاست‌گذاری جمعیتی

نماینده مردم ابهر، خرمدره و سلطانیه در مجلس دوازدهم با انتقاد از رویکردهای ساده‌انگارانه در سیاست‌گذاری جمعیتی، تصریح کرد: مسئله جمعیت موضوعی پیچیده و چندبعدی است و نمی‌توان با یک اقدام مقطعی یا تصمیم سطحی برای آن راه‌حل پیدا کرد. لازم است مشخص شود چه موانعی بر سر راه ازدواج و تشکیل خانواده وجود دارد، چه عواملی موجب کاهش تمایل به فرزندآوری شده و چه حمایت‌هایی می‌تواند این شرایط را تغییر دهد.

علیمردانی با تاکید بر ضرورت انجام مطالعات علمی در این حوزه، افزود: مسئله جمعیت باید از منظر روانشناختی، جامعه‌شناختی، اقتصادی و سایر ابعاد موثر بر زندگی مردم تحلیل شود و باید سهم هر یک از عوامل در کاهش ازدواج و فرزندآوری مشخص شود و سپس برای رفع موانع شناسایی‌شده، برنامه‌های متناسب طراحی و اجرا شود.

وی ادامه داد: ممکن است برای گروهی از جوانان، فراهم نبودن شرایط ازدواج مسئله اصلی باشد و برای گروهی دیگر، نگرانی از آینده، هزینه‌های نگهداری و تربیت فرزند یا سایر شرایط زندگی در تصمیم‌گیری آنها اثر بگذارد. سیاست‌گذار باید این تفاوت‌ها را ببیند و به جای تمرکز بر یک عامل، مجموعه موانع را بررسی کند.

اثربخشی اقدامات انجام‌شده برای جمعیت باید ارزیابی شود

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، گفت: اجرای قانون و پیش‌بینی مشوق‌ها اهمیت دارد، اما باید بررسی شود این سیاست‌ها تا چه اندازه توانسته‌اند موانع واقعی پیش روی خانواده‌ها را کاهش دهند، لازم است اثربخشی اقدامات انجام‌شده ارزیابی شود و در صورت مشاهده ضعف یا ناکارآمدی، راهکارها متناسب با نیازهای جامعه اصلاح شوند.

ضرورت توجه به وظایف دستگاه‌های اجرایی در اجرای قانون جوانی جمعیت

وی با تاکید بر ضرورت توجه به وظایف دستگاه‌های اجرایی در اجرای قانون جوانی جمعیت، افزود: اگر برای دستگاه‌های مختلف تکالیفی تعیین شده است، باید اجرای این تکالیف به صورت مستمر بررسی شود و مشخص شود هر دستگاه تا چه اندازه به مسئولیت‌های خود عمل کرده است. در صورت اجرا نشدن تکالیف نیز باید علت‌ها شناسایی و از مسیرهای قانونی و نظارتی پیگیری شود.

پیگیری تخلفات احتمالی دستگاه‌ها به تنهایی برای حل مسئله جمعیت کافی نیست

علیمردانی ادامه داد: البته پیگیری تخلفات احتمالی دستگاه‌ها به تنهایی برای حل مسئله جمعیت کافی نیست و در کنار نظارت بر اجرای قانون، باید اطمینان حاصل کنیم که سیاست‌های پیش‌بینی‌شده متناسب با نیازهای واقعی مردم هستند و می‌توانند در زندگی خانواده‌ها اثر عملی داشته باشند. قانون زمانی به نتیجه می‌رسد که هم به درستی اجرا شود و هم پاسخگوی موانعی باشد که مردم با آنها مواجه هستند.

وی با تاکید بر لزوم هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول در حوزه جمعیت، گفت: موضوع جمعیت به یک دستگاه محدود نیست و بخش‌های مختلف باید متناسب با مسئولیت خود در این زمینه نقش‌آفرینی کنند. از این رو، ضروری است سیاست‌های حوزه جمعیت به صورت هماهنگ دنبال شود و برنامه‌های دستگاه‌ها در راستای یک هدف مشترک قرار گیرد.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس یادآور شد: در این مسیر باید از تصمیم‌گیری‌های مقطعی و مبتنی بر برداشت‌های کلی فاصله بگیریم و به سمت سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد حرکت کنیم. لازم است داده‌های دقیق درباره وضعیت ازدواج، فرزندآوری و موانع پیش روی خانواده‌ها جمع‌آوری و تحلیل شود تا بتوان بر اساس واقعیت‌های جامعه، برنامه‌های اثربخش‌تری طراحی کرد.

علیمردانی تاکید کرد: برای مدیریت چالش‌های جمعیتی، کشور به نوعی حکمرانی علمی و جامع در این حوزه نیاز دارد؛ رویکردی که همه ابعاد موثر بر تصمیم خانواده‌ها را بررسی کند، برای هر یک از عوامل راهکار مشخص داشته باشد و میزان اثربخشی اقدامات را نیز ارزیابی کند، تنها با چنین نگاهی می‌توان از راه‌حل‌های ساده‌انگارانه فاصله گرفت و سیاست‌هایی متناسب با پیچیدگی‌های مسئله جمعیت تدوین کرد./

پایان پیام